Bài 13: Chấn thương xương trẻ em và tổn thương sụn tăng trưởng

Tại sao bài này quan trọng?

Bối cảnh & Mục tiêu của Hệ thống Phân loại

Hình 1: Salter-Harris fracture classification scheme

1. Chuẩn hóa ngôn ngữ giao tiếp: Tạo sự thống nhất tuyệt đối giữa bác sĩ chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ cấp cứu nhi và phẫu thuật viên chấn thương chỉnh hình.
2. Tiên lượng nguy cơ rối loạn phát triển: Đánh giá nguy cơ hoại tử vô mạch đầu xương hoặc hình thành cầu xương qua đĩa sụn gây ngừng phát triển xương ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
3. Định hướng chiến lược điều trị: Quyết định giữa can thiệp bảo tồn (nẹp cố định, bó bột) hay phẫu thuật nắn chỉnh mở và kết hợp xương bên trong (ORIF) nhằm phục hồi độ phẳng mặt khớp và giải phóng đĩa sụn.

Chi tiết Tiêu chuẩn Phân loại & Phân độ

1. Phân loại Tổn thương Sụn Tăng trưởng Salter–Harris (I – V)

• Salter–Harris Type I (S - Straight across): Chiếm khoảng 6% các ca chấn thương physis ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Đường gãy đi ngang hoàn toàn qua lớp phì đại của đĩa sụn, tách rời đầu xương (epiphysis) khỏi hành xương (metaphysis) mà không gây gãy xương kèm theo ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Thường gặp ở trẻ nhỏ < 5 tuổi do đĩa sụn còn dày ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Trên X-quang, đường gãy có thể khó thấy nếu không di lệch; dấu hiệu gợi ý duy nhất là sưng nề mô mềm khu trú, mở rộng khe sụn tăng trưởng không đối xứng hoặc trượt nhẹ đầu xương ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Tiên lượng phục hồi chức năng xuất sắc ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Salter–Harris Type II (A - Above): Chiếm tỷ lệ cao nhất (khoảng 75%) ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Đường gãy chạy dọc qua đĩa sụn rồi tách chéo lên vùng hành xương (metaphysis), tạo nên một mảnh xương tam giác đặc trưng gọi là mảnh vỡ Thurston Holland (Thurston Holland fragment hay sign) ^{4Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Màng xương phía có mảnh gãy thường còn nguyên vẹn, đóng vai trò bản lề hỗ trợ nắn chỉnh kín vững chắc ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Tiên lượng tốt ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Salter–Harris Type III (L - Lower): Chiếm khoảng 8% – 10% ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Đường gãy đi dọc từ bề mặt sụn khớp, xuyên qua đầu xương (epiphysis) đến đĩa sụn và sau đó đi ngang ra chu vi của physis ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Đây là gãy nội khớp (intra-articular fracture). Tổn thương thường gặp ở đầu dưới xương chày của thanh thiếu niên gần trưởng thành (gãy Tillaux). Tiên lượng dè dặt; bắt buộc phải nắn chỉnh giải phẫu hoàn hảo mặt khớp (di lệch chấp nhận < 2 mm) để tránh thoái hóa khớp sớm và dính cầu sụn ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Salter–Harris Type IV (T - Through): Chiếm khoảng 10% – 12% ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Đường gãy đi xuyên liên tục từ bề mặt khớp qua đầu xương (epiphysis), cắt vuông góc qua đĩa sụn (physis) và lan lên hành xương (metaphysis) ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Điển hình là gãy lồi cẩu ngoài xương cánh tay hoặc gãy Triplane ở đầu dưới xương chày. Nguy cơ rất cao hình thành cầu xương nối liền giữa hành xương và đầu xương, dẫn đến biến dạng gập góc và ngắn chi ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Salter–Harris Type V (ER - cRush / Rammed): Chiếm < 1% ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Tổn thương do lực nén ép dọc trục cực mạnh làm nghiền nát lớp tế bào dự trữ và tăng sinh của đĩa sụn ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. X-quang ban đầu hầu như bình thường hoặc chỉ thấy hẹp nhẹ khe sụn, rất dễ bỏ sót ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Chẩn đoán thường được hồi cứu khi bệnh nhi xuất hiện ngừng tăng trưởng xương hoặc xác chẩn sớm trên chuỗi xung dịch của MRI ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Tiên lượng xấu nhất.

2. Các Hình thái Gãy Xương Không Hoàn Toàn (Incomplete Fractures)

• Gãy phình vỏ xương (Buckle / Torus fracture): Tổn thương do lực nén ép dọc trục làm vỏ xương đặc bị dồn ép, phình gồ ra ngoài tại vùng hành xương xốp giàu mạch máu ^{5Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{6Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Vỏ xương bên đối diện hoàn toàn liên tục và bình thường ^{6Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Gãy cành tươi (Greenstick fracture): Tổn thương do lực uốn bẻ, làm đứt gãy hoàn toàn vỏ xương bên chịu lực căng (tension/convex side), trong khi vỏ xương và màng xương bên chịu lực nén (compression/concave side) chỉ uốn cong và còn nguyên tính liên tục ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{5Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{6Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Biến dạng dẻo (Plastic deformation / Bowing injury): Tổn thương do lực nén dọc trục dưới ngưỡng gây gãy thấu vỏ xương, tạo ra vô số các vi gãy bè xương (microfractures) làm thân xương bị cong vĩnh viễn mà không thấy đường nứt vỏ trên phim X-quang ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{6Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Thường gặp ở xương quay, xương trụ hoặc xương mác khi xương song hành bị gãy hoàn toàn hoặc gãy cành tươi ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{6Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.

3. Đánh giá Trục Giải phẫu Phức tạp Vùng Khuỷu Trẻ em

• Đường thẳng bờ trước xương cánh tay (Anterior Humeral Line - AHL): Trên phim nghiêng chuẩn, đường thẳng kẻ dọc bờ trước vỏ xương cánh tay phải đi qua 1/3 giữa của trung tâm cốt hóa chỏm con (capitellum). Nếu đường này đi qua 1/3 trước hoặc trượt hẳn ra trước capitellum -> chẩn đoán gãy trên lồi cầu xương cánh tay di lệch ra sau.
• Đường quay - chỏm con (Radiocapitellar Line - RCL): Một đường thẳng kẻ dọc trục thân và cổ xương quay phải luôn cắt qua tâm của capitellum trên tất cả các bình diện (thẳng, nghiêng, chếch). Nếu đường này lệch tâm -> chẩn đoán trật chỏm quay (phải khảo sát toàn bộ chiều dài xương trụ để loại trừ thể gãy-trật Monteggia).
• Góc Baumann (Baumann Angle): Góc tạo bởi trục thân xương cánh tay và đường tiếp tuyến qua đĩa sụn của lồi cẩu ngoài trên phim thẳng, giá trị bình thường nằm trong khoảng 70° – 75° (hoặc 72° – 82° tùy kỹ thuật đo). Chênh lệch > 5° so với tay đối bên gợi ý biến dạng vẹo trong hoặc vẹo ngoài do gãy xương.

Hướng xử trí lâm sàng tương ứng (Management)

• Gãy Buckle/Torus: Bất động bằng nẹp cẳng tay ngắn có thể tháo rời hoặc bó bột mềm trong 2 – 3 tuần ^{1Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Không cần nắn chỉnh; tiên lượng phục hồi 100% không để lại di chứng ^{1Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Gãy Greenstick và Plastic Bowing: Đánh giá góc gập. Ở trẻ < 8 tuổi, xương có tiềm năng tái cấu trúc (remodeling) trục gập góc lên tới 10° – 15° trên mặt phẳng vận động của khớp lân cận ^{1Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Tuy nhiên, biến dạng xoay không bao giờ tự sửa chữa! Nếu góc gập vượt ngưỡng cho phép hoặc có di lệch xoay, bắt buộc nắn chỉnh kín dưới gây mê và bó bột cố định 4 – 6 tuần ^{6Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Salter–Harris Type I & II: Nắn chỉnh kín nhẹ nhàng và bất động bột ^{1Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Tuyệt đối tránh nắn chỉnh thô bạo hoặc nắn lại sau ngày thứ 7 – 10 vì nguy cơ tổn thương thêm lớp tế bào mầm đang hồi phục ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Salter–Harris Type III & IV: Chỉ định phẫu thuật nắn mở và kết hợp xương bên trong (ORIF) nếu di lệch mặt khớp > 1 – 2 mm ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Sử dụng đinh Kirschner (K-wire) hoặc bắt vít xốp song song với đĩa sụn; tuyệt đối không đặt dụng cụ kết hợp xương xuyên chéo qua đĩa sụn tăng trưởng trừ trường hợp bất khả kháng ^{1Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Salter–Harris Type V & Theo dõi dính cầu sụn: Theo dõi định kỳ bằng chụp X-quang mỗi 3 – 6 tháng trong ít nhất 1 – 2 năm để tầm soát biến dạng trục và chênh lệch chiều dài chi ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Nếu phát hiện cầu xương < 50% diện tích physis và còn tiềm năng phát triển xương > 2 năm, chỉ định phẫu thuật cắt bỏ cầu xương (physeal bar resection) kèm ghép mỡ gian màng ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Gãy xương trẻ tập đi (Toddler's fracture): Gãy xoắn chéo không di lệch ở 1/3 dưới thân xương chày ở trẻ 9 tháng – 3 tuổi [Case 2]. Điều trị bảo tồn bằng bó bột đùi-cẳng-bàn chân hoặc cẳng-bàn chân trong 3 – 4 tuần, tiên lượng rất tốt [Case 2].

Ca ranh giới & Điểm tranh cãi (Borderline Cases)

1. Phân biệt Trung tâm Cốt hóa Phụ với Gãy Xương Bứt (Avulsion Fracture)

2. Quy tắc CRITOE vùng Khuỷu và Bẫy Tụt Mỏm Trên Lồi Cầu Trong

• Capitellum (Chỏm con): ~1 tuổi
• Radial head (Chỏm quay): ~3 tuổi
• Internal/Medial epicondyle (Mỏm trên lồi cầu trong): ~5 tuổi
• Trochlea (Ròng rọc): ~7 tuổi
• Olecranon (Mỏm khuỷu): ~9 tuổi
• External/Lateral epicondyle (Mỏm trên lồi cầu ngoài): ~11 tuổi

3. Tổn thương Do Bạo Hành Trẻ Em (NAI) so với Bệnh Lý Chuyển Hóa Xương

• Tổn thương hành xương kinh điển (Classic Metaphyseal Lesion - CML / Corner fracture / Bucket-handle fracture): Tổn thương có độ đặc hiệu cao nhất cho bạo hành trẻ em ^{4Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Cơ chế do lực xoắn vặn hoặc kéo giật mạnh chi khi rung lắc trẻ (shaken baby syndrome), gây nứt ngang qua lớp bè xương nguyên phát (primary spongiosa) ở vùng tiếp giáp hành xương ^{4Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Khi chụp X-quang tiếp tuyến tạo hình ảnh mảnh xương gãy góc nhọn (Corner fracture) hoặc vòng cung tay cầm xô (Bucket-handle fracture) ^{4Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Chẩn đoán phân biệt với Tạo xương bất toàn (Osteogenesis Imperfecta - OI): OI cũng biểu hiện nhiều ổ gãy xương ở các lứa tuổi khác nhau sau chấn thương nhẹ, nhưng luôn đi kèm các dấu hiệu bệnh lý hệ thống: loãng xương lan tỏa (diffuse osteopenia), vỏ xương mỏng mảnh, và biến dạng cong queo của các xương dài (bowing) [Case 1].

Minh họa ca lâm sàng (DICOM Cases)

• Salter–Harris Type II:

  Salter-Harris Type II gãy of the Proximal PhalanxCase Lâm Sàng
  • Phân tích hình ảnh: Bệnh nhi bị trẹo chân khi đi lại. Phim X-quang bàn chân bộc lộ rõ đường gãy đi qua đĩa sụn tăng trưởng và bứt một mảnh xương hình tam giác tại vùng hành xương đốt gần ngón V chân trái (mảnh gãy Thurston Holland). Đây là minh chứng điển hình của tổn thương Salter–Harris độ II.
• Gãy xương trẻ tập đi (Toddler's Fracture):

  Spiral tibial gãy - Toddler's gãyCase Lâm Sàng
  • Phân tích hình ảnh: Trẻ ngã từ trên cao, từ chối tì đè trọng lượng chân. X-quang ban đầu có thể chỉ thấy đường sáng chéo xoắn mảnh khảnh rất kín đáo qua thân xương chày hoặc hoàn toàn âm tính (gãy lâm sàng). Chụp kiểm tra sau 10 – 14 ngày bộc lộ phản ứng màng xương đặc trưng đang trong quá trình liền xương.
• Gãy kín đáo chỏm xương quay trên MRI:

  Pediatric radial head gãyCase Lâm Sàng
  • Phân tích hình ảnh: Bệnh nhi chấn thương khuỷu trực tiếp, đau và hạn chế vận động nhưng X-quang ban đầu không rõ đường gãy. Khảo sát MRI khớp khuỷu bộc lộ tụ máu khớp lớn, phù tủy xương lan tỏa đầu trên xương quay kèm đường nứt xương không hoàn toàn không di lệch ở vùng chỏm/cổ xương quay.
• Gãy hai xương cẳng tay kèm di lệch xoay:

  Both-xương forearm gãy with rotationCase Lâm Sàng
  • Phân tích hình ảnh: Gãy cả xương quay và xương trụ cùng tầng do chấn thương ngã chống tay. Các dấu hiệu mất vững gồm đường gãy chéo, các mảnh gãy hội tụ trên phim nghiêng và di lệch sít khít lưỡi lê (bayonet apposition). Trường hợp này đòi hỏi đánh giá cẩn trọng sự tương quan hai khớp kế cận để tránh bỏ sót sai lệch trục xoay.
• Tạo xương bất toàn với đa gãy xương:

  Osteogenesis imperfecta with multiple gãyCase Lâm Sàng
  • Phân tích hình ảnh: Trẻ có biến dạng chi sau chấn thương nhẹ. Phim chụp toàn thân cho thấy tình trạng giảm đậm độ xương toàn thể (generalized osteopenia), vỏ xương mỏng, biến dạng cong các xương dài (bowing) và nhiều ổ gãy cũ mới ở các giai đoạn liền xương khác nhau, giúp phân biệt rõ ràng với chấn thương không do tai nạn (NAI).

Điểm mấu chốt phân độ

1. Ghi nhớ thần chú SALTER: Type I = Same/Straight across (qua đĩa sụn); Type II = Above (lên hành xương, mảnh Thurston Holland); Type III = Lower (xuống đầu xương vào khớp); Type IV = Through (xuyên qua cả 3 vùng); Type V = ER / cRush (nghiền nát đĩa sụn) ^{1Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{2Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
2. Tầm soát dấu hiệu đệm mỡ khuỷu: Dấu hiệu đệm mỡ sau (posterior fat pad) luôn luôn là bệnh lý, chứng tỏ tràn dịch/máu nội khớp khuỷu; nếu không thấy đường gãy rõ trên X-quang ban đầu, phải nghi ngờ gãy trên lồi cầu kín đáo ở trẻ nhỏ hoặc gãy chỏm quay ở thiếu niên và xử trí nẹp cố định tạm thời [Case 5].
3. Cảnh giác với biến dạng dẻo (Plastic deformation): Khi thấy gãy cành tươi hoặc gãy hoàn toàn một xương ở cẳng tay hoặc cẳng chân, luôn khảo sát toàn bộ chiều dài xương còn lại để phát hiện tình trạng uốn cong dẻo liên tục ^{3Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{6Bone And Joint Imaging (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
4. Đánh giá tổn thương bạo hành (NAI): Mọi tổn thương góc/quai xô hành xương (CML) hoặc gãy xương sườn đoạn sau ở trẻ chưa biết đi (< 1 tuổi) phải kích hoạt quy trình hội chẩn bảo vệ trẻ em và chụp khảo sát toàn bộ hệ xương (skeletal survey) ^{4Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.

Mẫu báo cáo có cấu trúc (Structured Reporting Template)

BÁO CÁO X-QUANG CHẤN THƯƠNG CƠ XƯƠNG KHỚP NHI KHOA

THÔNG TIN BỆNH NHI: Họ tên: [........................................] | Tuổi: [.......] | Giới tính: [.......] CHỈ ĐỊNH LÂM SÀNG: [Cơ chế chấn thương, vị trí sưng đau khu trú, khả năng tì đè/vận động chi] KỸ THUẬT: X-quang [Vị trí chi, ví dụ: Cẳng tay / Khớp khuỷu / Cổ chân] các tư thế [Thẳng, Nghiêng, Chếch]

KẾT QUẢ QUAN SÁT:

• Đặc điểm gãy xương:
• Loại gãy: [Gãy hoàn toàn / Gãy cành tươi / Gãy phình vỏ (Buckle) / Biến dạng dẻo (Bowing)]
• Vị trí giải phẫu: [Đầu xương (Epiphysis) / Hành xương (Metaphysis) / Thân xương (Diaphysis) 1/3 trên - giữa - dưới]
• Tổn thương sụn tăng trưởng (Physis) (Phân loại Salter–Harris):
• [Không liên quan / Phân loại Salter–Harris Type: I / II / III / IV / V]
• Mảnh xương bứt kèm theo: [Mảnh Thurston Holland ở hành xương / Mảnh gãy nội khớp ở đầu xương]
• Đánh giá trục và di lệch:
• Di lệch bên: [Không / Có (...% bề rộng thân xương, hướng...)]
• Di lệch gập góc: [Không / Có (... độ, đỉnh góc quay ra trước/sau/trong/ngoài)]
• Di lệch chồng ngắn / giãn cách: [Không / Có (... mm)]
• Di lệch xoay: [Không ghi nhận / Nghi ngờ mất đối xứng mặt phẳng khớp kế cận]
• Đường trục giải phẫu chuyên biệt (nếu khảo sát vùng khuỷu):
• Đường thẳng bờ trước xương cánh tay (AHL): [Cắt qua 1/3 giữa capitellum / Lệch ra trước / Lệch ra sau]
• Đường quay - chỏm con (RCL): [Đi qua tâm capitellum trên mọi bình diện / Mất thẳng trục]
• Góc Baumann: [... độ, so sánh với bên đối diện chênh lệch... độ]
• Mô mềm và ổ khớp:
• Dấu hiệu đệm mỡ (Fat pad sign): [Âm tính / Dấu hiệu cánh buồm đệm mỡ trước / Hiện diện đệm mỡ sau]
• Sưng nề phần mềm khu trú: [Có / Không, vị trí...]
• Phản ứng màng xương: [Chưa ghi nhận / Phản ứng màng xương dạng lá mỏng liền xương]

KẾT LUẬN:

• [Chẩn đoán xác định: Tên tổn thương gãy xương, vị trí, bên chi (P/T)]
• [Phân loại Salter–Harris nếu có tổn thương sụn tăng trưởng]
• [Mức độ di lệch và tình trạng thẳng trục của các khớp lân cận]

PHÂN ĐỘ: [Salter–Harris Type... / Gãy cành tươi / Gãy phình vỏ xương / Nguy cơ tổn thương không do tai nạn: Thấp / Cao]

KHUYẾN NGHỊ:

• [Bất động nẹp/bột theo chuyên khoa chấn thương chỉnh hình nhi]
• [Chỉ định CT đa lát cắt dựng hình 3D (đối với Salter–Harris III, IV phức tạp hoặc nghi ngờ mảnh gãy nội khớp)]
• [Hẹn chụp X-quang kiểm tra lại sau 7 – 10 ngày để đánh giá liền xương hoặc di lệch thứ phát]

Bài tiếp theo