Tắc động mạch thân nền (Basilar Artery Occlusion)

1. Phân tích hình ảnh học:

• CT không cản quang (NCCT): Dấu hiệu động mạch thân nền tăng tỉ trọng (Hyperdense basilar artery sign) so với các đoạn mạch lân cận và động mạch não giữa. Ghi nhận giảm tỉ trọng kín đáo ở cầu não giữa; không thấy xuất huyết nội sọ; não thất giãn nhẹ.
• CTA mạch máu não: Xác nhận tắc động mạch thân nền đoạn ngay phía sau động mạch tiểu não dưới trước (AICA). Giải phẫu ghi nhận động mạch não sau (PCA) phải dạng cấu trúc bào thai (fetal PCA) và động mạch não sau trái lớn bình thường.

2. Can thiệp nội mạch:

• Sau khi thực hiện lấy huyết khối bằng dụng cụ stent (stent retriever), dòng chảy antegrade đã được tái lập, tuy nhiên vẫn còn tình trạng tắc nhánh xa động mạch não sau (PCA) trái.
• Phát hiện hẹp tồn dư (resistant stenosis) tại đoạn giữa động mạch thân nền bên dưới huyết khối, đã được xử trí bằng tạo hình mạch (angioplasty).

3. MRI khuếch tán (DWI/ADC):

• Ghi nhận hạn chế khuếch tán (nhồi máu cấp) trên diện rộng: bao phủ gần như toàn bộ cầu não, toàn bộ vùng tưới máu của động mạch não sau (PCA) trái và một vùng hình nêm kích thước trung bình tại vùng tưới máu động mạch tiểu não sau dưới (PICA) phải.
• Các ổ hạn chế khuếch tán nhỏ rải rác ở hai bán cầu tiểu não, phù hợp với nhồi máu do thuyên tắc mạch.

4. Bàn luận chuyên môn:

• Chẩn đoán: Thường bị chậm trễ do dấu hiệu trên NCCT dễ bị bỏ sót. Hiện tượng khởi phát "nấc cụt" (stuttering onset) gặp ở 30% bệnh nhân, dễ gây nhầm lẫn với các bệnh lý không phải thiếu máu cục bộ hệ sống-nền.
• Tiên lượng: Tỷ lệ tử vong lên tới 85% nếu không điều trị. Việc sử dụng lấy huyết khối cơ học hiện nay ưu việt hơn so với tiêu sợi huyết tại chỗ (IA lytic), mang lại hiệu quả tái thông và tưới máu nhanh hơn, hoàn toàn hơn.
• Chiến lược điều trị: Với các trường hợp xơ vữa huyết khối (atherothrombosis) có hẹp nội sọ nặng tiềm ẩn, việc kết hợp tạo hình mạch hoặc đặt stent là lựa chọn điều trị tối ưu.