Bài 12: Não úng thủy, nhiễm trùng và u não thường gặp ở trẻ

Tại sao bài này quan trọng?

1. Phân biệt não úng thủy tắc nghẽn (Obstructive/Non-communicating) hay thông thương (Communicating): Xác định chính xác vị trí tắc nghẽn cơ học dọc trục dòng chảy dịch não tủy (Cerebrospinal Fluid - CSF) để quyết định chỉ định nội soi phá sàn não thất III (Endoscopic Third Ventriculostomy - ETV) hay đặt dẫn lưu não thất - phúc mạc (Ventriculoperitoneal Shunt - VPS) ^{3Neuroradiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{5Neuroradiology The Core Requisites (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{6Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
2. Phát hiện sớm các biến chứng nhiễm trùng tối cấp: Nhận diện tụ mủ dưới màng cứng (Subdural empyema), áp xe não (Cerebral abscess), viêm não thất (Ventriculitis) và huyết khối tĩnh mạch màng cứng (Dural venous sinus thrombosis) - những tình trạng đòi hỏi can thiệp ngoại khoa cấp cứu và liệu pháp kháng sinh/kháng đông trúng đích ^{2Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{6Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
3. Định khu và phân tầng nguy cơ khối u não trẻ em: Khác với người lớn (nơi u di căn và u sao bào bậc cao trên lều chiếm ưu thế), u não trẻ em phân bố chủ yếu ở hố sau (Posterior fossa, chiếm 55-65% u não ở trẻ từ 1 đến 10 tuổi) và vùng đường giữa (Midline suprasellar / pineal regions) ^{1Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{2Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Việc xác định chính xác nguồn gốc mô học dựa trên vị trí giải phẫu, đặc tính khuếch tán (DWI/ADC) và phổ cộng hưởng từ (MR Spectroscopy) là yếu tố quyết định chiến lược phẫu thuật và bảo tồn chức năng thần kinh trẻ ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.

Lưu đồ tiếp cận & Thuật toán chẩn đoán

1. Thuật toán phân biệt não úng thủy tắc nghẽn và thông thương

Đang tải sơ đồ logic...

2. Tiếp cận biến chứng nhiễm trùng thần kinh trung ương cấp

Đang tải sơ đồ logic...

3. Thuật toán phân định u não hố sau theo mô học và hình thái

Đang tải sơ đồ logic...

Bảng so sánh đối chiếu đặc điểm (Comparative Table)

Bảng 1: Phân biệt các khối u hố sau phổ biến ở trẻ em

Bảng 2: Chẩn đoán phân biệt các biến chứng nhiễm trùng sọ não cấp tính

Các yếu tố lâm sàng loại trừ mấu chốt

1. Quy tắc hình thái não thất trong định vị bế tắc CSF:
   • Nếu não thất bên và não thất III giãn căng tròn, bờ sừng trán tù (ballooning), nhưng não thất IV có kích thước bình thường hoặc bị xẹp ép dẹt, vị trí tắc nghẽn bắt buộc nằm tại Cống Sylvius (Cerebral aqueduct) ^{3Neuroradiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{5Neuroradiology The Core Requisites (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Cần loại trừ ngay: Hẹp cống não bẩm sinh (Aqueductal stenosis), màng ngăn cống não (aqueductal web), u vùng mái dái não (Tectal glioma) hoặc u vùng tuyến tùng chèn ép từ phía sau ^{2Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{3Neuroradiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
   • Nếu cả bốn não thất (bao gồm não thất IV) đều giãn lớn đồng mức, bế tắc nằm ở các lỗ thoát của não thất IV (lỗ Magendie và Luschka) hoặc là não úng thủy thông thương do giảm tái hấp thu tại các hạt màng nhện (Arachnoid granulations) sau viêm màng não hoặc xuất huyết dưới nhện ^{3Neuroradiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{5Neuroradiology The Core Requisites (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
2. Dấu hiệu hướng lan của u màng nội tủy (Plasticity of Ependymoma):
   • U màng nội tủy xuất phát từ tế bào biểu mô lót thành não thất IV, có đặc tính mềm dẻo, xu hướng phát triển luồn lách qua lỗ Luschka sang góc cầu tiểu não hai bên và chui qua lỗ Magendie xuống lỗ chẩm (Foramen magnum) bao quanh hành tủy ^{1Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{3Neuroradiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
   • Ngược lại, Medulloblastoma xuất phát từ nóc não thất IV (thùy giun) phát triển thành khối đặc chèn ép lòng não thất IV từ trên xuống dưới và đẩy sàn não thất IV ra trước mà không luồn qua các lỗ thoát màng não ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
3. Chẩn đoán phân biệt áp xe não với u hoại tử bằng DWI và rCBV:
   • Ổ tụ dịch hạn chế khuếch tán trung tâm (DWI sáng, ADC < 0.6 x 10⁻³ mm²/s) trong bệnh cảnh sốt và tăng dấu ấn viêm xác chẩn áp xe não sinh mủ với độ nhạy > 95% và độ đặc hiệu > 90%.
   • Vỏ áp xe phía chất trắng sâu thường mỏng hơn vỏ phía chất xám do tưới máu kém hơn; nếu có mỏng thành trong kèm dải phù tiến sát thành não thất bên, bệnh nhi có nguy cơ tối cấp bị vỡ áp xe vào não thất (Intraventricular rupture), dẫn đến viêm não thất sinh mủ tử vong cao ^{6Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
4. Đánh giá hỏng van dẫn lưu não thất - phúc mạc (VP Shunt Malfunction):
   • Khi bệnh nhi đã đặt shunt xuất hiện đau đầu, nôn tái phát hoặc lơ mơ, chụp X-quang toàn bộ đường đi của ống shunt (Shunt series: Sọ - Cổ - Ngực - Bụng) phải được chỉ định để tìm gập ống, tuột khớp nối hoặc đứt dây ^{6Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
   • Chụp CT/MRI sọ não khẩn cấp so sánh với phim nền sau mổ: Kích thước não thất tăng lên dù chỉ mức độ nhẹ kèm theo mất rãnh cuộn não hoặc phù quanh não thất là bằng chứng xác thực của tắc đầu ống dẫn lưu ^{6Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.

Minh họa ca lâm sàng (DICOM Cases)

Ca lâm sàng 1: U nguyên bào tủy hố sau (Medulloblastoma WHO Grade 4)

U nguyên bào tủy (Medulloblastoma)Case Lâm Sàng

• Bối cảnh lâm sàng: Bệnh nhi khởi phát lác hội tụ mới xuất hiện (new onset convergent squint) kèm đau đầu và nôn buồng ói vào buổi sáng do hội chứng tăng áp lực nội sọ.
• Phân tích hình ảnh học:
  • Khối u kích thước lớn nằm tại hố sau, lấy trung tâm là nóc não thất IV (centered on the 4th ventricle), gây chèn ép tắc nghẽn đường dẫn dịch não tủy và biến chứng não úng thủy trên lều. Sau chụp CT cấp cứu ban đầu, bệnh nhân đã được đặt dẫn lưu não thất trán phải cấp cứu ^{1Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Trên MRI: Tổn thương đồng tín hiệu trên T2W (T2 isointense so với vỏ não). Trên chuỗi xung khuếch tán: Hạn chế khuếch tán rõ rệt (High DWI, low ADC) do mật độ tế bào u nhỏ tròn dày đặc ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Sau tiêm đối quang từ: Ngấm thuốc trung tâm mức độ vừa và không đồng nhất (low-grade central enhancement) ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Khảo sát toàn bộ trục tủy sống (Spine MRI): Chưa ghi nhận tổn thương di căn gieo rắc màng tủy mềm (No drop metastasis) ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Bài học lâm sàng: Khối u đường giữa hố sau gây não úng thủy tắc nghẽn ở lứa tuổi trẻ nhỏ kèm đặc điểm hạn chế khuếch tán mạnh trên DWI/ADC là dấu hiệu định danh gần như chắc chắn của U nguyên bào tủy (Medulloblastoma) ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Cần khảo sát toàn bộ trục thần kinh trước mổ để phân tầng giai đoạn M (Chang staging).

Ca lâm sàng 2: Viêm màng não lao kèm não úng thủy tắc nghẽn và nhồi máu hạch nền

Viêm màng não lao kèm não úng thủy tắc nghẽn và u lao (Tuberculous Meningitis)Case Lâm Sàng

• Bối cảnh lâm sàng: Bệnh nhi có tiền sử lao phổi, vào viện vì sốt kéo dài, thay đổi tri giác và co giật.
• Phân tích hình ảnh học:
  • Chụp CT sọ não có tiêm thuốc cản quang ghi nhận ngấm thuốc màng não mềm dày đặc ưu thế tại các bể nền (basal cistern-predominant leptomeningeal enhancement) kèm nhiều nốt u lao (tuberculomas) rải rác ^{2Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Hình thái não thất: Giãn rất lớn hai não thất bên và não thất III, trong khi não thất IV hoàn toàn không giãn. Quan sát kỹ thấy tổn thương viêm lao và củ lao chèn ép làm tắc nghẽn cống não Sylvius (Tuberculoma-related obstructive hydrocephalus) ^{2Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{3Neuroradiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Các ổ giảm tỷ trọng ranh giới không rõ tại cả hai nhân đuôi (caudate nuclei): Tổn thương nhồi máu vùng thể vân (lenticulostriate infarcts) do biến chứng viêm mạch máu (vasculitis) gây hẹp tắc nhánh xuyên động mạch não giữa ^{2Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Đã có khuyết xương trán phải do can thiệp đặt ống dẫn lưu não thất ra ngoài (EVD) giải áp cấp cứu ^{2Pediatric Radiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Bài học lâm sàng: Tam chứng kinh điển của viêm màng não lao trên hình ảnh bao gồm: (1) Dịch tiết dày bắt thuốc tại bể nền; (2) Não úng thủy tắc nghẽn; và (3) Nhồi máu các nhân xám trung ương do viêm mạch.

Ca lâm sàng 3: U sao bào lông tiểu não (Pilocytic Astrocytoma CNS WHO Grade 1)

U sao bào lông hố sau (Pilocytic Astrocytoma)Case Lâm Sàng

• Bối cảnh lâm sàng: Bệnh nhi xuất hiện dáng đi thất điều, mất vững, đau đầu tăng dần và đau vùng gáy trong 2 tuần.
• Phân tích hình ảnh học:
  • MRI não có tiêm thuốc đối quang từ cho thấy một tổn thương dạng nang lớn chiếm gần toàn bộ bán cầu tiểu não trái, thành phần nang không ngấm thuốc.
  • Khối nang gây chèn ép đẩy lệch não thất IV sang phải, dẫn đến não úng thủy trên lều kèm phù thấm qua biểu mô não thất (Transependymal edema) ^{5Neuroradiology The Core Requisites (2025, Elsevier)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Thành phần đặc biệt: Nốt thành (enhancing mural nodule) nằm ở cực dưới tổn thương, ngấm thuốc đối quang từ rất mạnh, có xu hướng phát triển kéo dài nhẹ xuống lỗ chẩm ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Chuỗi xung DWI/GRE: Hoàn toàn không có hạn chế khuếch tán (ADC cao) và không có tín hiệu vôi hóa/chảy máu ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Bài học lâm sàng: Hình ảnh nang lớn kèm nốt thành ngấm thuốc mạnh ở bán cầu tiểu não trẻ em, không hạn chế khuếch tán trên DWI, là hình ảnh kinh điển của U sao bào lông (Pilocytic Astrocytoma) ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}. Tiên lượng bệnh nhi rất tốt nếu phẫu thuật bóc tách trọn vẹn nốt thành.

Ca lâm sàng 4: U màng nội tủy hố sau (Posterior Fossa Ependymoma)

U màng nội tủy hố sau (Posterior Fossa Ependymoma)Case Lâm Sàng

• Bối cảnh lâm sàng: Trẻ nhập viện vì thất điều tiến triển và nôn ói dai dẳng do chèn ép sàn não thất IV ^{1Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Phân tích hình ảnh học:
  • Khối u cấu trúc hỗn hợp nằm tại trung tâm não thất IV, có đặc tính mềm dẻo thoát vị chui qua lỗ Luschka bên trái vào góc cầu tiểu não ^{1Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{3Neuroradiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Tín hiệu T1W đồng tín hiệu với tiểu não; T2W tăng tín hiệu không đồng nhất xen lẫn ổ nang hóa nhỏ và ổ vôi hóa/chảy máu gây sụt giảm tín hiệu ^{1Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Chuỗi xung DWI: Không thấy hạn chế khuếch tán đồng nhất như u nguyên bào tủy ^{1Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
  • Sau tiêm thuốc đối quang từ: Ngấm thuốc mạnh nhưng rất loang lổ, không đồng nhất ^{1Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
• Bài học lâm sàng: Dấu hiệu khối u xuất phát từ sàn não thất IV bò luồn lách qua các lỗ thoát dịch não tủy (lỗ Luschka, Magendie) kèm theo cấu trúc không đồng nhất nhiều vôi hóa là đặc điểm nhận diện cốt lõi phân biệt Ependymoma với Medulloblastoma ^{1Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.

Điểm mấu chốt phân biệt

1. Phân định vị trí u não hố sau bằng mối tương quan giải phẫu não thất IV:
   • U xuất phát từ nóc não thất IV (Thùy giun), ép sàn não thất ra phía trước: Ưu tiên chẩn đoán Medulloblastoma ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
   • U xuất phát từ sàn não thất IV, có khuynh hướng luồn lách qua các lỗ thoát màng não thất: Ưu tiên chẩn đoán Ependymoma ^{1Pediatric Imaging (2017)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}, ^{3Neuroradiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
   • U nằm lệch trong nhu mô bán cầu tiểu não, dạng nang kèm nốt thành: Ưu tiên chẩn đoán Pilocytic Astrocytoma ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
2. Giá trị tuyệt đối của chuỗi xung DWI/ADC trong u não và nhiễm trùng:
   • Giảm hệ số khuếch tán biểu kiến (ADC < 0.7 - 0.8 x 10⁻³ mm²/s) ở khối u hố sau phản ánh mật độ tế bào dày đặc, gợi ý khối u ác tính cao như Medulloblastoma hoặc ATRT ^{4Diagnostic Imaging Brain E-BookHệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
   • Hạn chế khuếch tán trong một ổ tổn thương dạng nang/dịch gợi ý dịch mủ giàu tế bào thoái hóa trong áp xe não hoặc tụ mủ dưới màng cứng, hoàn toàn loại trừ các nang dịch vô trùng màng nhện hoặc nang u sao bào lông ^{6Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
3. Quy tắc đọc hẹp cống não và giãn não thất:
   • Cần quan sát chuỗi xung Sagittal T2W độ phân giải cao (CISS 3D hoặc FIESTA) để phân biệt hẹp cống não vô căn thực sự với u nhỏ vùng mái trung não (Tectal glioma) gây chèn ép thứ phát. Tectal glioma thường tiến triển chậm, chỉ cần dẫn lưu nội soi phá sàn não thất III (ETV) mà không cần can thiệp cắt bỏ khối u ngay lập tức ^{3Neuroradiology The Requisites (2016)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.
4. Cảnh giác dấu Delta trống (Empty Delta Sign) trong viêm màng não biến chứng:
   • Bệnh nhi viêm màng não có triệu chứng thần kinh khu trú hoặc co giật đột ngột phải được kiểm tra xoang tĩnh mạch màng cứng. Trên phim CECT hoặc MRV, dấu hiệu khuyết thuốc trung tâm bao quanh bởi viền màng cứng ngấm thuốc tại xoang tĩnh mạch dọc trên khẳng định huyết khối xoang tĩnh mạch nhiễm trùng ^{6Donelly Fundamentals of Pediatric Imaging, 3e (2021)Hệ thống RAG Chuyên khoaNhấn để xem trong bảng nguồn}.

Mẫu báo cáo có cấu trúc (Structured Reporting Template)

BÁO CÁO CỘNG HƯỞNG TỪ HỆ THẦN KINH TRẺ EM: NÃO ÚNG THỦY / TỔN THƯƠNG KHỐI / NHIỄM TRÙNG

THÔNG TIN BỆNH NHI:

• Họ và tên: [Nguyễn Văn A] | Tuổi: [4 tuổi] | Giới tính: [Nam]
• Mã hồ sơ bệnh án: [XXXXXXXX] | Ngày chụp: [20/09/2026]
• Chỉ định lâm sàng: [Đau đầu, nôn ói buổi sáng, thất điều, theo dõi khối hố sau / não úng thủy]

KỸ THUẬT KHẢO SÁT:

• Máy chụp MRI 1.5 Tesla / 3.0 Tesla có an thần nhi khoa chuyên dụng.
• Các chuỗi xung sọ não: Sagittal 3D T1WI, Axial T2WI, Axial FLAIR, Coronal T2WI, 3D CISS/FIESTA qua cống não và hố sau, Axial DWI/ADC (b=0, b=1000 s/mm²), Axial T2* GRE / SWI.
• Sau tiêm thuốc đối quang từ: 3D T1WI cắt mỏng đa mặt phẳng sau tiêm Gadolinium tĩnh mạch.
• Khảo sát trục thần kinh đi kèm: Khảo sát toàn bộ tủy sống Sagittal và Axial T1+Gd tầm soát gieo rắc màng não tủy.

KẾT QUẢ QUAN SÁT HÌNH ẢNH:

1. Hình thái hệ thống não thất và Dịch não tủy (CSF Dynamics):

• Kích thước các não thất: Não thất bên hai bên [giãn căng, Evans Index = 0.38, đường kính sừng thái dương = 8 mm]. Não thất III [giãn tròn, phồng sàn não thất]. Não thất IV [bị xẹp / biến dạng do khối choán chỗ / giãn to đồng thì].
• Vị trí tắc nghẽn dòng chảy CSF: [Ngang mức nóc não thất IV / Cống não Sylvius / Các lỗ thoát hố sau].
• Biểu hiện phù thấm dịch: [Có dải tăng tín hiệu FLAIR quanh sừng trán và sừng chẩm biểu thị phù thấm dịch qua biểu mô lót não thất].

1. Đặc điểm tổn thương khối (Nếu có khối u):

• Vị trí: [Hố sau, lấy tâm tại nóc não thất IV / Bán cầu tiểu não trái / Vùng tuyến tùng / Trên yên].
• Kích thước: [32 x 35 x 40 mm].
• Cấu trúc mô: [Khối u dạng đặc hoàn toàn / hỗn hợp đặc - nang / nang lớn kèm nốt thành].
• Tín hiệu mô: [T1 giảm tín hiệu, T2 đồng/hơi tăng tín hiệu so với vỏ não].
• Tín hiệu trên SWI/GRE: [Có ổ lắng đọng hemosiderin do chảy máu / vôi hóa nội u].
• Đặc tính khuếch tán: [DWI tăng sáng rực rỡ, bản đồ ADC giảm thấp rõ rệt đạt giá trị 0.65 x 10⁻³ mm²/s, phù hợp mật độ tế bào đậm đặc].
• Tính chất ngấm thuốc: [Ngấm thuốc đối quang từ mức độ trung bình không đồng nhất sau tiêm].
• Tương quan giải phẫu: [Ép sàn não thất IV ra trước; không luồn lách qua lỗ Luschka/Magendie; chưa thấy xâm lấn thân não].

1. Dấu hiệu màng não, nhu mô và mạch máu (Nhiễm trùng / Biến chứng):

• Màng não: [Không thấy dày hay ngấm thuốc bất thường màng não mềm bể nền / vòm sọ].
• Nhu mô não: [Không có ổ nhồi máu hay áp xe nhu mô].
• Xoang tĩnh mạch: [Các xoang tĩnh mạch màng cứng thông suốt, bảo tồn tín hiệu dòng chảy Flow-void].

1. Đánh giá toàn bộ trục tủy sống (Neuraxis Screening):

• Toàn bộ màng mềm tủy cổ, ngực, thắt lưng và chóp tủy: [Không có nốt ngấm thuốc bất thường dạng drop di căn; khoang dưới nhện tủy sống thông suốt].

KẾT LUẬN:

1. [Khối u dạng đặc tại hố sau xuất phát từ nóc não thất IV, hạn chế khuếch tán mạnh trên DWI/ADC, ngấm thuốc không đồng nhất, hình ảnh kinh điển phù hợp với U nguyên bào tủy (Medulloblastoma - WHO độ 4)].
2. [Não úng thủy tắc nghẽn mức độ nặng trên lều kèm phù thấm dịch qua biểu mô não thất].
3. [Chưa phát hiện di căn gieo rắc dọc trục màng tủy sống (M0 theo phân loại Chang)].

PHÂN ĐỘ MÔ HỌC & GIAI ĐOẠN ĐỀ XUẤT:

• CNS WHO Grade 4 (Nghi ngờ Medulloblastoma).
• Chang Staging: T3b N0 M0.

KHUYẾN NGHỊ LÂM SÀNG:

• Hội chẩn khẩn cấp Ngoại Thần kinh Nhi: Cân nhắc dẫn lưu não thất giải áp cấp cứu (ETV hoặc đặt EVD) trước/trong phẫu thuật mở sọ hố sau bóc tách khối u.
• Gửi mẫu làm xét nghiệm sinh học phân tử (Subgroup profiling: WNT, SHH, Group 3, Group 4) để định hướng tiên lượng và phác đồ hóa xạ trị sau mổ.

Bài tiếp theo